Çocuk Cerahisi


Kabızlık Nedir?


Kabızlık, dışkılama sıklığı dikkate alınmadan dışkının katılaşması sonucu zorlanarak ağrılı dışkılama yapılmasıdır. Anne sütü ile beslenen bebekler doğumdan sonraki ilk günlerde, günde 7-10 kez, daha sonra da 5-7 kez kaka yapabilirler. Dışkılama sayısı daha az olabileceği gibi daha çok da olabilir. Bu dönemde kaka sulu ve yumuşaktır. Okul çağında bir çocukta günde 1-3 olan dışkılama sayısı, ergenlik döneminde günde 1 veya 2 günde bir şeklindedir.


Konstipasyon ve enkoprezis çocuklarda sık karşılaşılan bir durumdur. Yetersiz ve kötü beslenme, aşırı inek sütü ile beslenme ve  mamaların yeterince sulandırılmaması dışkı hacminde azalmaya dışkının çok sert ve yapışkan kıvamda olmasına neden olur.


Bebeklik döneminde kabızlık genellikle anne sütünden ek gıdalara geçilirken beslenme alışkanlığındaki değişime bağlıdır.
Çocuklarda ise tuvalet eğitiminde  bezden ayırma döneminde daha fazla görülür. Okul yaşındakilerde okulda yapmama isteği, oyuna dalma,  kakasını isteyerek tutma sonucu kabızlık fazla görülür.


Sonuç olarak kabızlık için yapılabilecek en uygun tanımlama, dışkılama alışkanlığının değişmesi, ıkınarak ve zorlanarak dışkılama yapılmasıdır.


Kabızlık, fizyolojik, psikolojik ve anatomik nedenlere bağlı olarak dışkılama alışkanlığının değişmesi, ıkınarak ve zorlanarak dışkılama yapılmasıdır.  Beslenme şekli ve yaşa bağlı olarak farklı şekilde kabızlık ortaya çıkabilir.  İki aydan uzun süren geç, güç ve sert dışkılama varsa buna da kronik kabızlık diyoruz.


Bebek veya çocukların kabızlık seyrinde genellikle önceleri günlük dışkılama sayısı azalır. Buna bağlı dışkı kıvamı normalden katı olur. Dışkılama esnasında zorlanmaya bağlı Anal fissür (makatta çatlak) gelişir. Anal fissür çocukta kaka yaparken ağrıya ve kaka bitiminde ise bulaş tarzında kanamaya neden olur. Çocuklar ağrı duymamak için kakalarını tutar, dışkı dahada sertleşmiş olur. Ve böylece bir kısır döngüye girilir.  Kakasını yapamayan,  gazını çıkaramayan bu çocuklar kolik tarzda kıvranıp durur. Aslında bu sorunlar her ne kadar kabızlığın sonucu olsa da, aynı zamanda bir çocukta kabızlığın başlamasının nedeni de olabilir.


Kabızlık tedavi edilmediğinde  kalın bağırsağın son kısmında biriken dışkı katılaşıp taşlaşır. Bu bağırsakta genişlemeye neden olur. Üstten gelen yumuşak dışkıda sert taşlaşmış dışkının etrafından sızarak taşma şeklinde dışkı kaçırmasına neden olur. Bu duruma da enkoprezis (kilot kirlenmesi, soiling) denir.


Kabızlık her çocukta benzer bulgular vermez.  Ancak, çocuklarda kabızlık tedavisinin uzun soluklu ve sabır isteyen bir süreç olduğu hem hekim hem de anne, baba ve büyükler tarafından akılda tutulmalıdır. Yanıt alınamıyor ya da yakınmalar geçti diyerek tedavinin kesilmesi bulguların ilkinden daha yoğun olarak ortaya çıkmasına neden olabilir. İçinde lif içeren gıdaların daha bakın olduğu beslenme ve düzenli tuvalet alışkanlığı kabızlık tedavisinde olmazsa olmazdır.
Beş yaş altındaki olguların %50’si bir yıl içinde, %60-75’ i ise iki yıl içinde düzeliyor.


Kronik kabızlığı olguların %95’ i fonksiyonel nedenlidir. Bunlarda yapısal, endokrin veya metabolik sorun yoktur. Tedavisi genellikle medikal yaklaşımdır.  Olguların %5’i ise organik nedenlidir.  Bunlar anotomik, nörojenik, endokrin ve metabolik, ilaçlara ve sistemik hastalıklara bağlıdır.  Bu çocuklarda genellikle yenidoğan ve erken bebeklik yaşında başlayan kabızlık , mekonyumunu geç çıkarma, büyüme gelişme geriliği ve karında distansiyon öyküsü vardır. Bu gruptaki hastalarda ise altta yatan nedene bağlı olarak cerrahi veya medikal olarak  tedavi edilmelidir.


Tedavi


1- Medikal:  Genellikle medikal tedaviyle başlanır. Amaç önce sertleşmiş dışkıyı bağırsaktan atmak  ardından bağırsakta  birikmeyi önlemek daha sonra dışkıyı yumuşatarak  zorlanmadan ağrısız bir şekilde dışkılama yapılmasını sağlamaktır. Varsa anal fissürün tedavi edilmesi ve önlemlerin alınması.
2-Diyet: Bununla birlikte  beslenmeyle ilgili bilgilendirme önemlidir. Genel kural olarak posalı sebze ve meyvelerin bolca tüketilmesi, bakkal ve marketten alınan poşetli gıdaların tüketilmesinin sınırlandırılması gerekir.
3-Tuvalet Eğitimi: Bağırsakların döngüsel ritmini yakalayabilmesi için çocuğun günün uygun saatlerde tuvalete oturtulması. Çocuğun çömelerek değilde oturarak tuvalet yapma olanağının sağlanması (klozet ve yaşa göre lazımlık kullanımı). Klozette adaptör, ayakların yere basması için basamak kullanımı. Fonksiyonel kabızlığın tedavisi uzundur ve relapslar sıktır. Doktorlar kabızlık çeken çocuğu tedavi ederken aile ile yakın iş birliği içinde olmalıdır.
Kısa süreli ilaç tedavisi ile düzelen hasta grubundan 1.5 – 2 yıl süre zarfında aralıklı tedaviye ihtiyaç duyan hasta grubumuz mevcut.  Tedavinin ana noktası gerekli tedavinin yeterince sürdürülerek ilaçların azaltılarak kesilmesidir.
Sonuç olarak;


Kronik kabızlık nedeniyle başvuruların çoğu, fonksiyonel (idiyopatik) kabızlık oluyor.
Organik nedenli kabızlıkta nedene yönelik tanısal incelemeler ve tedavi gerekir.
Kabızlık tedavilerinin etkinliğinin kanıtları zayıftır, tedavi büyük oranda klinik deneyime dayanır.
Çocukluk çağı kabızlığı aylar ve yıllar boyu tedavi gerektiren uzun süreli bir sorundur.
Genellikle 5 yaşından küçük çocuklarda kronik kabızlık olgularının yarısı bir yılda, dörtte üçü iki yılda düzeliyor.